Miejsce wiecznego spoczynku Kseni Omieljańczyk na białowieskim cmentarzu. Tablica nagrobna jest już w znacznym stopniu nieczytelna. Czerwiec 2026 r. Fot. Piotr Bajko.

Bibliotekarka, p.o. kustosza muzeum i podleśnicza w Białowieskim Parku Narodowym.

Urodziła się 16 maja 1910 roku w Białowieży, w rodzinie Eliasza i Heleny z domu Wołkowycka. Rodzice prowadzili nieduże gospodarstwo rolne. Miała trzech braci: Adriana, Mikołaja i Bazylego (ksiądz prawosławny).

Rodzina Omeljańczyków w sierpniu 1915 roku została wywieziona do Rosji, trafiła do Moskwy. Po powrocie do Białowieży Ksenia uczęszczała do szkoły powszechnej, następnie uczyła się w Gimnazjum E. Plater w Grodnie, które ukończyła w 1928 roku.

Pracę zawodową rozpoczęła 20 września 1929 roku w Fabryce Terpentyny w Hajnówce. Pracowała tutaj nieprzerwanie do 15 marca 1947 roku, początkowo jako pomoc kancelaryjna, następnie na stanowiskach maszynistki i księgowej. Później na krótko (od 15 kwietnia do 31 maja 1947 roku) zatrudniła się w charakterze pomocnika referenta działu podatkowego w Zarządzie Miejskim w Bielsku Podlaskim. Z dniem 1 czerwca 1947 roku otrzymała etat p.o. asystenta bibliotekarza w Filii Instytutu Badawczego Leśnictwa w Białowieży i Muzeum Białowieskiego Parku Narodowego. Natomiast od 1 stycznia do 16 listopada 1951 roku pracowała już na stanowisku p.o. kustosza Przyrodniczego Muzeum Puszczańskiego BPN.

W tym czasie został wydany administracyjny nakaz wysiedlenia jej z Białowieży. W piśmie z dnia 20 sierpnia 1951 roku, skierowanym do Powiatowej Rady Narodowej w Bielsku Podlaskim, Białowieski Park Narodowy skomentował tę decyzję następująco: „Dyrekcja BPN jest zdania, że omawiany nakaz jest skutkiem uporczywych intryg przeciwko K. Omieljańczyk, zapoczątkowanych przez niejakiego Wołkowyckiego Mikołaja z Białowieży na tle zemsty osobistej”. Zaznaczono przy tym, że „Ob. K. Omieljańczyk z pracy wywiązuje się dobrze. Nie stwierdzono negatywnego ustosunkowania się do władz Polski Ludowej. Jest czynna społecznie”.

K. Omieljańczyk wyjechała do Warszawy i tam znalazła zatrudnienie w Państwowym Przedsiębiorstwie Hurtu Księgarskiego „Dom Książki”. W okresie od 1 grudnia 1951 do 30 września 1953 roku pracowała na stanowisku referenta w Dziale Bibliografii (Import). W tym czasie (od 1 lutego do 3 grudnia 1952 roku) przyjmowała również prace zlecone przy opracowywaniu księgozbioru w Bibliotece Instytutu Polsko-Radzieckiego w Warszawie. Następnie, w okresie od października 1953 do końca listopada 1956 roku, pracowała na stanowisku referenta, później starszego referenta w Dziale Importu Leków Centrali Importowo-Eksportowej Chemikalii „Ciech” w Warszawie. Mieszkała wówczas w Sulejówku przy ul. Puławskiego 10.

Po tzw. odwilży gomułkowskiej wróciła do Białowieży, gdzie 1 maja 1957 roku została zatrudniona na stanowisku podleśniczego w Muzeum Białowieskiego Parku Narodowego. Do jej obowiązków należało: udzielanie objaśnień zwiedzającym, przyjmowanie opłat za wstępy, sprzedaż pamiątek i wydawnictw, prowadzenie księgozbioru naukowego, wykonywanie pomocniczych czynności kancelaryjnych oraz zastępowanie kustosza w czasie jego urlopu i wyjazdów służbowych. W tym charakterze pracowała do 31 lipca 1961 roku. Została zwolniona w związku z nieprzedstawieniem dokumentów potwierdzających posiadanie przez nią wykształcenia. Dokumenty te – jak twierdziła zainteresowana – zaginęły w czasie działań wojennych. W jej aktach osobowych zachowały się pisma, które świadczą, że starała się uzyskać poświadczenie ukończenia przez nią gimnazjum. Aby pomóc swej byłej pracownicy w znalezieniu nowej pracy, Dyrekcja BPN podjęła starania o zatrudnienie jej w nadleśnictwach Hajnówka oraz Leśna, lecz te odmówiły.

Z akt osobowych K. Omieljańczyk, zachowanych w archiwum BPN, wynika, że wyjechała ona do Warszawy (mieszkała przy ul. Międzynarodowej 61 m. 34) i tam pracowała. Na rentę przeszła z dniem 16 maja 1970 roku.

Była niezamężna.

Zmarła 25 listopada 1989 roku w wieku 79 lat. Pochowana na cmentarzu w Białowieży.

(Oprac. Piotr Bajko)
 

Galeria